Vrapçişte Belediyesinde, Tularemili vaka sayısı artmaktadır. Bu konuyla ilgili, bana e-posta ile ulaşan en son haberi sizinle paylaşmak istiyorum. Proİdea sivil toplum kuruluşun çabalarına rağmen, Vrapçişteli olmayan Belediye başkanı alması gereken tedbirleri almıyor. Türkiye'de yaşayan biz Vrapçişteliler bu konuda bir şeyler yapmak zorundayız. Yalınız biz değil, Gostivarlı, Kalkandelenli, Üsküplü'ler...bir şeyler yapmak zorundayız. Bu hastalık daha da yayılabilir. Pro İdea yönetim kurulu üyesi sayın Erkan Yusufi'nin yazısını sizinle paylaşmak istiyorum
Saygılarımla
Dr.Keramettin ŞAR


Merhaba

Tularemi vaka sayısı 30'a yükselmiş durumda. Doktorların söylediğine göre, hastalık su ile bulaşmıştır.

Biz, Vrapciste aydınları olarak, bir araya geldik ve Tularemi hastalığı ve içme suyu hakkında halkımıza bilgi vermek amacıyla yeniden toplanmayı kararlaştırdık.

Vrapçişte’nin içme suyunun, mikobiyolojik ve biyokimyasal analizleri kötü çıkmıştır. Dolayısıyla içilmemesi gerekmektedir.

Bizim bütün girişimlerimize rağmen Vrağçişte Belediyesi tarafından, şebeke suyunun içilmemesi yonünde bir bildiri yapmamıştır. Belediye yetkilileri , “ Biz bu konu üzerine çalışmalarımıza devam ediyoruz." diyorlar. Bu durumun ciddi olduğunu, Belediyenin karar almakta geç kaldığını düşünen biz yönetim kurulumuzu topladık ve Belediye başkanı ve diğer yetkililerle bir araya gelip bu hastalığın yayılmasını durdurmak için ortak adımların atılmasını istiyeceğiz.

Saygilarımla,

Pro Idea

Erkan Yusufi

Pro İdea Yonetim kurulu üyesi



BU KONUYLA İLGİLİ BİR ÖNCEKİ YAZI:

Makedonya’da yayın yapan Zaman Makedonya gazetesinde çıkan habere göre,Vrapçişte Belediyesinde 100'den fazla öğrenci içme suyundan zehirlenmiş . Haberi aynen size aktarıyorum.

“Gostivar yakınlarında bulunan Vrapçişte Belediyesinde 100'den fazla öğrenci içme suyundan zehirlendi. İlkokul binasının hemen yanında bulunan içme suyundan içen öğrenciler bir süre sonra başağrısı, ishal ve yüksek ateş şikayeti ile doktora başvurdu. İlkokul binasının hemen yanında bulunan içme suyundan içen öğrenciler bir süre sonra başağrısı, ishal ve yüksek ateş şikayeti ile doktora başvurdui içme suyundan zehirlendi. İlkokul binasının hemen yanında bulunan içme suyundan içen öğrenciler bir süre sonra başağrısı, ishal ve yüksek ateş şikayeti ile doktora başvurdu

Gostivar devlet hastanesine koşan çocukların büyük bir kısımı tedavi altına alındı. Zehirlenen çocuk sayısının artmasından korkan yetkililer önlem aldı. Gostivar Hastanesi Mikrobiyoloji bölüm ekipleri içme suyundan örnek alarak, yaptığı analizler sonucu suda koliform bakterisinin var olduğunu tespit etti. Vrapçişte'liler, içme suyunu uzun yıllar kullandıklarını ancak ilkokul binasının inşaatından sonra kanalizasyon çalışmalarında yapılan bir yanlışlıktan dolayı suyun kirlenmiş olabileceğini söyledi. Öte yandan zehirlenmenin kanalizasyon çalışmaları sırasında olmadığını bu hatanın farklı kaynaklardan meydana geldiğini ifade eden okul yetkilileri, zehirlenmelerin çoğalmaması için önlem alınmasını istedi. Köy çeşmesinden içme suyunu yasaklayan müfettişlerin uyarılarına rağmen birçok vatandaş ve çocuğun çeşmeden su içtiği açıklandı”

Son günlerde, akrabalarımızla yaptığımız görüşmelerde Vrapçişte’de onlarca ateşli hastanın olduğunu öğrendik. Bu hastaların aynı zamanda boyun lenf bezlerinde şişlik tespit edilmiş. Vrapçişte gençlerin kurduğu Pro İdea STK’una göre Vrapçişte’de TULAREMİ salgını olduğu anlaşılmaktadır. Pro İdea!nın yetkilisi: “ Vrapçişte’e Tularemi hastalığına yakalanmış 10 hasta var. Vrapçiştede bulunan sivil toplum kuruluşları bu durum için acil toplanıp birlikte çalışma kararı aldı. Bu akşam da 01.10.2010 da bir çalışma gurubu oluşturduk. Gruba sağlık temsilcileri, veteriner, hukukçu, iktisatçılar var. “

Pro İdea gönüllüleri ,Üsküp Kiril i Metadij Üniversitesi İnfeksiyon bölümünde yatmış ve Tularemi tanısı konulmuş olan 1982 doğumlu Z.A.’nın epikrizini gönderdi.

Bu epikrizden 07 ile 21.09.2010 tarihleri arasında hastaneye yatırılan hastada Tularemi (A 21.9) tanısı konulmuş.

Hasta nın 8-9 gün süre 39 ateşi ve boyun ağrısı ile boyunda şişlik şikayeti olmuş. Gostivar devlet hastanesine yatırılıp önce Amoksiklav (4 gün) sonra Sumamed Tabl ( 4 gün) verilmiş. Şikayetleri gerilemeyince hasta Üsküb’e üniversite hastanesine sevk edilmiş. Yatış sırasında yapılan muayenesinde, boyunda ceviz büyüklüğünde lenf bezleri ele gelmiş, parotid lojunda şişlik ve karaciğerde 1.5 parmak büyüme (hepatomegali) tespit edilmiş. Yapılan tetkiklerinde ALT:25 AST: 25 Hb:16.2 gr/dL Lökosit: 15800 PLT: 159 ESR: 24/saat ALP: 95 LDH: 1007 CRP: 2.0 gr/dL . Franc. Tularensis İgM:pozitif.
Akciğer grafisinde sağda hilüs ve bazalde bronkovasküler izlerde artış, posterobazalde konsolide alanlar görülmüş.
Hastaya 3. kuşak sefalosporin ve Siprofloksasin tedavisi uygulanmış. 3. gün sonra ateşi düşmüş, akciğer dinleme bulgularında düzelme olmuş. Hasta 21.09.2010 tarihinde taburcu edilmiş.

Bu vesileyle suyla bulaşan bakterilerle ilgili kısa bir hatıurlatma istiyorum. Hemşehrilerime, bu konuda çık dikkatli olmalarını, kapalı su içmelerini yada şebeke suyunu kaynatıp içmelerini tavsiye ediyorum.



Su ile bulaşan önemli mikroorganizmalar

Tehlikeli su epidemilerine neden olabilen Salmonellalar, Vibriolar, Shigellalar Anthrax, Burcellose, Ruam, ve diğer birçok patojen bakteriler ve virüsler portörlerin dışkıları ile sulara karışabilir. Su ile yayılan salgınlara su epidemileri denir. Başlıcaları kolera,tifo,dizanteri ve enfeksiyöz hepatitistir.

Salmonella: Genellikle mide krampları ve diyare ile birlikte akut gastroenteritidisi içerir.S.typhi'nin neden olduğu tifo en bilinen etkendir. S.typhi dışkı ve idrarla atılmaktadır. Suda yaşaması değişken olup düşük sıcaklık ve bol besin koşulları uygun bir ortam oluşturur.

Shigella: Basilli dizanteri olarak da adlandırılmaktadır. Etken dışkı ile atılmaktadır. Çoğunlukla akut diyareye neden olur. Shigelliasis sudan kaynaklanan salgınlara neden olmasına karşın tifo'dan daha az rastlanır.

Vibrio cholerae: Diyare, kusma, hızlı su kaybı, kan basıncının azalması, düşük vücut sıcaklığı ile karakterizedir. Hastalık hasta kişilerin dışkıları ile yayılır. Yüzeysel sularda bu bakterinin yaşama süresi 1 saatten 13 güne kadar değişmektedir. Kolera salgınları genelde şebeke sularının kirlenmesiyle ortaya çıkar.

Enteropatojenik E.Coli: Atık sularda bol miktarda bulunan bu bakterinin patojenik türü diyareye neden olmaktadır.

Leptospira: Leptospirosis'e neden olan bu bakteri kan dolaşımına derideki sıyrıklardan veya mukozadan girmekte börek,karaciğer ve merkezi sinir sistemini etkileyen akut enfeksiyonlara neden olmaktadır. Bu bakteri idrarla atılır. Suda yaşama süresi bir kaç günden 3 haftaya kadar değişir.

Tularemia: Tularemia'ya Francisella tularensis ,pasteurella tularensis adı verilen bakteriler neden olmaktadır. Leptospira'da olduğu gibi etken kan dolaşımına deri sıyrıkları ve mukozalar yoluyla girmekte; üşüme, ateş, lenf düğümlerinde şişme ve halsizlik gibi durumlarla ortaya çıkmaktadır. Hastalık; dışkı, idrar ve hasta hayvan ölülerinin su kaynaklarını kirletmesi sonucu yayılmaktadır. Bu mikroorganizmaların suda yaşama süreleri düşük sıcaklıklarda uzamaktadır.

Tüberküloz: Su ile tüberküloz yayılması pek yaygın değildir. Tüberküloz basilinin suda yaşama süresi birkaç hafta olabilmekte , düşük ısı yüksek organik besin derişimi elverişli koşullar oluşturmaktadır.

Viral patojenler
Enfektif hepatitis
: Sarılık olarak bilinen bu hastalık genellikle su ile yayılmakta ve diğer kirlilik etkenleri ile bir arada bulunmaktadır.

Polimyelitis : Çocuk felcinin kirli sularla da yayıldığı bildirilmektedir. Temelde kişiden kişiye temasla bulaşmasına karşın kirli sularla da bulaşma bildirilmiştir.

Protozoal hastalıklar
Bazı protozoa türleri normal olarak insan da dahil olmak üzere sıcak kanlı hayvanların bağırsaklarında yaşamaktadırlar. Bu protozoa türlerinin büyük bir kısmı insanlar için tamamen zararsız olup sağlıklı ve hasta insanların dışkılarında sürekli olarak bulunurlar. Ancak bazı protozoa'lar patojendir.

Entameoba histolika: Amebiosis'e neden olan bu protozoon dışkı ile kistler halinde atıldığından suda uzun süre kalabilir. Protozoa bağırsak çeperinde delik aşar ve bazı durumlarda bağırsakta çatlamaya neden olur.

Naegleria gruberi: Amibin patojen cinsi olan N.gruberi menenjit'e neden olmaktadır. Patojen vücuda burundan girmekte, daha sonra beyine,omurilik sıvısına ve kan dolaşımına ulaşmaktadır. Semptomlar su ile temas edildikten 4-7 gün sonra görülmeye başlar. Ölüm genellikle semptomlar görüldükten 4-5 gün sonra şekillenir. Hastalık kirli sularda yüzme ile geçer.

Parazitler
Taenia saginatta
: İnsanlar bu parazitin yumurtasını taşıyan suları ağız yoluyla almak suretiyle hastalanırlar.

Ascaris lumbricoides: Ascariasis denilen hastalığa neden olan bu parazit daha çok çocuklarda görülür. Dışkı ile atılan yumurtalar toprak ve suda uzun süre canlı kalabilirler. Atık su arıtma tesislerinde çalışanların %2 'sinde , atık su ile sulama yapan çiftçilerin % 16'sında hastalık görülmektedir.

Shistosoma: Shistomiasis'e neden olup hastanın idrar veya dışkısı ile kirlenmiş sularda görülür.

Enfeksiyonların bulaşmasında bir çok etken rol oynamasına rağmen, büyük salgınların çıkmasında ve yayılmasında doğal çevre ve özellikle su büyük önem taşır . Hijyenik koşullara sahip suyun sağlanması sosyo - ekonomik ve sosyo- kültürel faktörler ile sıkı sıkıya bağlantılıdır. Gece kondu bölgelerinde yaşayanlar su gereksinimlerini genellikle özel kuyulardan sağlamaktadırlar . Bu gibi yerlerde dezenfeksiyon işleminin önemi yeterince anlaşılamadığından dolayı klorlama işlemi ya hiç uygulanmamakta yada düzensiz uygulanmaktadır. Alt yapı yokluğu yada yetersizliği sonucunda patojen mikroorganizmaların sulara karışması ve bu suların içme suyu olarak kullanılması sonucunda da enfeksiyonlar ortaya çıkmaktadır.