Enterohemorajik E. coli (EHEC)  tek tek, çift çift veya zincir yapan  Gram negatif basildir.

Enterohemorajik E. coli (EHEC)  tek tek, çift çift veya zincir yapan  Gram negatif basildir. Ekstraselüler yerleşmekte, kanlı agarda gri, bazen mukoid koloniler yapmaktadır. Bazen flagellaları ile hareket edebilir. Bir kapsülü vardır. Polisakkarit yapısındadır.

 

 

Enterohemorajik E. coli (EHEC) Ekzotoksinleri ve endotoksinleri var.

  1. Ekzotoksinleri, yani enterotoksileri: : SLT-1 ( Shiga-like toksin) ve. SLT-II (Shiga-like toksin II)
  2. Endotoksin : Lipopolisakkarit (LPS) :

EHEC Laboratuvar Testleri:

  • Oksidaz                                                                       negatif
  • Laktoz (MacConkey, Endo veya EMB agarda)                     pozitif (pembe koloni yapar)
  • İndol testi                                                                    pozitif
  • Methyl red testi                                                            pozitif
  • Voges-Proskauer testi negatif
  • Simmons sitrat                                                              negatif
  • TSI (H2S)                                                                    negatif
  • Ürea                                                                            negatif

Escherichia coli (E. coli) insanların ve sıcak-kanlı hayvanların  gastrointestinal sisteminde bulunan bir bakteridir.  E.coli’ suşlarının çoğu zararsızdır.
Enterohaemorrhagic E. coli (EHEC) gibi bazı suşlar ağır besin infeksiyonlarına sebep olabilir. İnsanlara,  kontamine besinlerle bulaşmaktadır. Daha çok çiğ veya  az pişmiş et ürünleri ile  çiğ süt ile bulaşmaktadır. EHEC halk sağlığı açısından önemli bir problem sayılmaktadır.
EHEC,  Shiga-like toxin olarak bilinen ve Shigella dysenteriae tarafından salgılanan toksinlere benzeyen toksinler üretmektedir.
EHEC , optimal 37 derecede olmak üzere, 7-50 derece arasındaki sıcaklıkta büyümektedir. Bazı EHEC formları asitli ortamda ( pH:4.4’te bile), minimal su aktivitesi  (Aw 0.95) olan ortamlarda da üremektedir.  Ancak 70 ve üzeri sıcaklıklarda yemeklerdeki EHEC yok olmaktadır.
İnsan sağlığı açısından, E. coli O157: H7  en önemli EHEC serotipi sayılmaktadır. Ancak diğer serotipler de sporadik infeksiyonlara ve  salgınlara sebep olmaktadır.

EHEC ile oluşan hastalıkları

1. Hemorajik kolit (Non-inflamatuvar diyare) :
EHEC ince barsakların lümeninde kalır. İnvazif değildir. Fakat toksinleri mukoza hücrelerini tahrip eder.  Kanlı ishale (hemorajik diyare) dönüşebilecek kadar ciddi ishal ve abdominal  kramplarla seyreden hastalığa sebep olmaktadır. Ateş ve bulantı da görülmektedir. İnkubasyon süresi 3-8 gün arasındadır. Hastaların çoğu 10 gün içinde iyileşir.  Daha çok çocuk ve yaşlılar olmak üzere  bazı hastalarda hayatı tehdit edecek kadar ağır olan  hemolitik üremik sendrom (HÜS) gelişmektedir.

2. Hemolitik-üremik sendrom (HÜS) :
HÜS’lu hastalarda akut böbrek yetmezliği, hemolitik anemi ve trombositopeni gelişmektedir. EHEC infeksiyonu olan hastaların %10’unda HÜS gelişirken, %2-3’ünde sonuçlar fatal olabilir.  HÜS,  daha çok küçük çocuklarda  görülür, ve çocuklarda görülen akut böbrek yetmezliğin en sık sebebidir. HÜS olan hastaların 25’inde , aynı zamanda, nöbet, stroke ve koma gibi,  nörolojik komplikasyonlar gelişmektedir. HÜS olup hayatta kalan hastaların %50’sinde kronik böbrek sekeli görülmektedir.
HÜS nasıl gelişir? E.coli bakterisinin ürettiği Shiga toksin, dolaşıma karışarak shiga toksin reseptörlerine bağlanır (Gb3 reseptör) ve belli başlı organlara dağılıp trombotik patolojiler gelişir. En çok shigoa toksin  reseptörleri böbreklerdedir (özellikle çocuklarda).Dolayısıyla toksin en çok böbreklere bağlanır. Ardından inflamasyon  hızlanır küçük damarlarda eritrositler parçalanır, pıhtılaşma mekanizmaları bozulur ve böbreklerde ,beyinde mikrotrombüsler oluşur.                 

Hastalarda  kanlı diyare,artralji, trombositopeni, hemolitik anemi, hiperbilirubinemi (indirekt) retikülositoz, LDH yüksekliği, proteinüri, konfüzyon, baş ağrısı, seyrek olarak koma gelişir.
Bu hastaların tedavisindeplazma infüzyonu veya değişimi (exchange) uygulanmaktadır. HÜS’de ilerleyici böbrek yetmezliğinin tedavisinde, hemodiyaliz ve daha ileri safhalarda, böbrek transplantasyonu uygulanmaktadır.Plazma infüzyonunun dozu ilk günlerde günde 30-40 ml/kg olup, sonraları doz 20 ml/ kg’a indirilebilir.haftada iki defa ile başlanır sonra haftada bir defa plazma verilir.
Son zamanlarda HÜS tedavisinde eculizumab kullanılmaktadır.  

EHEC infeksiyonların özellikleri:

  • İnflamasyon olmaması önemli bir özelliktir.
  • Çeşitli bakteriyel komponentlere karşı IgG ve sekretuvar IgA antikorları gelişir.
  • Geçirilen infeksiyondan sonra uzun süren ve tipe spesifik immünite gelişir.
  • EHEC, ince barsak lümeninde kalır, invazyon yapmaz.

 
EHEC infeksiyonların insidansı yaşa göre değişir.  En sık olarak 15 yaş civarında ( ABD’de 100.000’nde  0.7 sıklıkta) görülmektedir.
Hastaların %83-85’i patojen bakteriyi gıdalarla almaktadır
HÜS!a giden EHEC infeksiyonların  sayısı sporadik ( %3-7)vakalardan, salgına ( %20’den fazla) kadar değişken olabilir.
Bazı salgınlarda  yüksek oranda HÜS gelişmiştir. Mesela, 1996 yılında Japonya’da , okul yemeklerindeki kırmızı turptan bulaşarak 9 451 HÜS vakası görüldü.
EHEC infeksiyonları ile ilgili, gelişmekte olan ülkelerden gelen bilgiler kısıtlı olduğu için tam rakamlar bilinmemektedir.

İnfeksiyon Kaynakları
Elimizdeki bilgilerin çoğu  E.coli O157: H7 serotipi ile ilgilidir. Çünkü bu serotip, biyokimyasal metadlardla diğer suşlardan daha kolay tespit edilmektedir.
Patojen rezervuarları katırlar ve  deve gibi geviş getiren hayvanlardır. İnsanlara geçişi, kontamine besinlerle, çiğ veya  az pişmiş et ürünleri ve çiğ süt ile bulaşmaktadır.
Su ve yemeklere bulaşım ya dışkı (fekal) ile olur yada yemek hazırlama sırasında sığır eti ve diğer et ürünlerinden, yada mutfak aletlerinden oluşmaktadır.
E.coli O157: H7 suşun bulaşması hamburger, kuru tütsülenmiş salamlar,  pastörize edilememiş taze elma suyu, yoğurt, peynir, süt gibi besinlerle olmaktadır

Sebze ve meyvelerle
EHEC, evcil ve yabani hayvanların dışkısından meyve ve sebzelere (sebze filizleri, lahana salatası, hıyar)  bulaşarak infeksiyona sebep olmaktadır.
EHEC suda,  göletler, çay suyu, kuyu, membah ve tekne sularında da izole edilmiştir.  Aynı zamanda  aylarca  gübrelerde ve su çöküntülerinde yaşadığı bilinmektedir.  Su ile EHEC bulaşımı, hem içme suyu hem de havuz gibi rekresyon için kullanılan sulardan olabilir.  
İnsandan insana bulaşma fekal-oral (dışkı-ağız) yoluyla gerçekleşmektedir. Asemptomatik taşıyıcılar  bildirilmiştir, bunlarda hastalık belirtileri olmaz ancak başkalarına bulaştırma riski taşımaktadırlar.
EHEC infeksiyonu erişkinlerde bir hafta, çocuklarda ise bir haftadan daha uzun süre  bulaşıcıdır.
Hayvan çiftliklerini ziyaret etmek, veya hayvanlarla direk temasta bulunmak EHEC infeksiyonun yayılması için ciddi risk taşımaktadır.

Kontrol ve Önleme Yöntemleri:

EHEC infeksiyonunu kontrol etmek için, yemek üretim zincirini, tarım üretim basamağından başlayıp, pazarlama ve besin hazırlama  basamaklarını kontrol etmemiz gerekmektedir. Çifliklerde hayvan üretimi sırasında alınan tedbirlerle ilgili elimizdeki bilgiler yetersizdir.

Hayvan kesimi sırasında hijiyenik şartlara uymak,  hayvan dışkısından EHEC bulaşımı engelleyebilir ancak hayvanda EHEC varsa hazırlanan ürünler yoluyla infeksiyon gelişebilir.  Kesim yerlerinde, mezbahlarda çalışanları hijin kurallarını öğretmek ve çiğ sütün kontaminasyonunu engellemek infeksiyonları önlemek açışında önemlidir. Çiğ süt kontaminasyonunu tamamen engellemek mümkün olmasa da, minimum düzeye indirmek gerekmektedir.

Yemeklerden EHEC bakterilerini uzaklaştırmanın  ( elimine etmenin) tek yolu ısıtma ( kaynatma veya pastörize etme) ve ışınlama yolu ile mümkündür.

E.coli O157: H7 infeksiyonları  engellemek için alınan tedbirler diğer  besin zehirlenmelerinde alınan tedbirlerin aynılarıdır.
Çocuklarda ve yağlılarda bu tedbirleri almak daha önemlidir.
Birçok EHEC infeksiyonu  rekreasyon amacıyla kullanılan sulardan ( havuz gibi) bulaşsa dai, tüm suları, özellikler kaynakları bulaşmadan korumak gerekmektedir.

Halk Sağlığını Korumak ve riski azaltmak için uyulması gereken uluslar arası kılavuzlar vardır.  International Code of Practice, General Principles of Food Hygiene (CAC / RCP 1-1969, Rev 3. - 1997, AMD. (1999), Section VII - Establishment: personal hygiene), contained in: Joint FAO / WHO Food Standards Programme, Codex Alimentarius Commission. General requirements (food hygiene). General requirements (food hygiene). FAO/WHO, Rome, 2001 (Second edition) . FAO / WHO, Rome, 2001 (Second Edition).

Bitkilerde bulunan bakterilerin tohumlarda gelme ihtimali olduğu düşünülmektedir.  Bakteri,  hasat zamanında, depolama veya transport sırasında tohumlara bulaşmaktadır. Tohumların yetiştirilesi sırasında, çimlenme sürecinde uyulması gereken şartların belirlenmesi gerekmektedir. ( Guidance is available in the Codex Code of Hygienic Practice for Fresh Fruits and Vegetables, Annex for sprout production (document CAC / RCP 53-2003 which can be Obtained on request from the Secretariat of the Codex Alimentarius Commission, Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir. ). )

Enterohemorajik E. coli (EHEC) infeksiyonlardan korunma:

  • Aşı ve toksoidi yoktur.

Enterohemorajik E. coli (EHEC) infeksiyonlarının tedavisi:

  • İnfeksiyon genellikle kendi kendini sınırlar.
  • Sıvı-elektrolit replasmanı sağlanmalıdır